Ile musiałby kosztować pellet, aby konkurować z pompą ciepła? Analiza PORT PC
Aby koszt energii potrzebnej do ogrzewania był porównywalny z kosztem pracy pompy ciepła o sezonowym współczynniku efektywności SCOP = 4, cena pelletu musiałaby wynosić około 943 zł za tonę. Przy SCOP = 5 próg ten spada do około 754 zł/t. Tymczasem mediana monitorowanych ofert hurtowych pelletu na początku października 2026 r. wynosiła 2410 zł/t. PORT PC pokazuje, dlaczego przy porównywaniu kosztów ogrzewania trzeba brać pod uwagę nie tylko cenę paliwa lub energii elektrycznej, ale również efektywność urządzenia grzewczego.
Pellet a pompa ciepła - co decyduje o kosztach ogrzewania?
Cena paliwa to jeden z pierwszych parametrów, na które zwracamy uwagę przy wyborze systemu ogrzewania. Nie mówi jednak wszystkiego o kosztach jego użytkowania. Równie istotne jest to, ile energii trzeba kupić, aby dostarczyć do budynku określoną ilość ciepła.
W swojej analizie PORT PC porównuje koszt energii potrzebnej do ogrzewania budynku przy wykorzystaniu pompy ciepła oraz kotła na pellet drzewny. Punktem odniesienia jest średnia cena pelletu wynosząca 2260 zł/t, przyjęta w zestawieniu kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r., oraz średnia cena energii elektrycznej na poziomie około 0,89 zł/kWh brutto wraz z dystrybucją w taryfie G12w.
Warto przy tym uwzględnić aktualne dane rynkowe. Według monitoringu PelletAlert mediana ofert hurtowych pelletu w tygodniu kończącym się 4 października 2026 r. wynosiła 2410 zł/t, bez kosztów dostawy. To ponad 2,5 razy więcej niż cena graniczna, przy której pellet mógłby konkurować z pompą ciepła o SCOP równym 4 pod względem samego kosztu energii.
Ile musiałby kosztować pellet?
Wynik analizy zależy przede wszystkim od sezonowej efektywności pompy ciepła. Im wyższy współczynnik SCOP, tym mniej energii elektrycznej urządzenie potrzebuje do dostarczenia tej samej ilości ciepła. W konsekwencji cena pelletu musiałaby być jeszcze niższa, aby koszt paliwa zrównał się z kosztem energii elektrycznej zużywanej przez pompę ciepła:
- dla SCOP = 3 graniczna cena pelletu to ok. 1257 zł/t
- dla SCOP = 4 graniczna cena pelletu to ok. 943 zł/t
- dla SCOP = 5 graniczna cena pelletu to ok. 754 zł/t
- dla SCOP = 6 graniczna cena pelletu to ok. 629 zł/t
Źródło: analiza PORT PC. Wartości zaokrąglone.
Podane kwoty wskazują poziom, poniżej którego sam koszt pelletu mógłby być niższy niż koszt energii elektrycznej potrzebnej do pracy pompy ciepła w analizowanym wariancie. Nie uwzględniają jednak pozostałych kosztów związanych z zakupem i eksploatacją urządzeń.
Jak wygląda to w praktyce? Przykład domu zużywającego 17 000 kWh ciepła rocznie
Aby lepiej zobrazować różnice, PORT PC posługuje się przykładem budynku, który potrzebuje około 17 000 kWh użytecznego ciepła rocznie.
Przy założeniu, że sezonowa sprawność kotła na pellet wynosi 85%, a wartość opałowa pelletu to 5 kWh/kg, do dostarczenia takiej ilości ciepła potrzeba około 4 ton paliwa rocznie.
Przy cenie pelletu 2260 zł/t oznacza to wydatek rzędu 9040 zł rocznie na samo paliwo. Koszt dostarczenia tej samej ilości ciepła za pomocą pompy ciepła będzie zależał od jej efektywności:
- SCOP = 3: około 5043 zł rocznie,
- SCOP = 4: około 3783 zł rocznie,
- SCOP = 5: około 3026 zł rocznie.
Różnice pozostają widoczne również przy niższej cenie pelletu. Gdyby tona paliwa kosztowała 1500 zł, roczny wydatek na około 4 tony wyniósłby 6000 zł. Nadal byłby więc wyższy niż koszt energii elektrycznej potrzebnej do pracy pompy ciepła w każdym z trzech analizowanych wariantów SCOP.
To porównanie pokazuje, dlaczego sama cena tony pelletu lub jednej kilowatogodziny energii elektrycznej nie wystarcza do oceny kosztów ogrzewania. Istotna jest ilość energii, którą trzeba kupić, aby uzyskać tę samą ilość ciepła.
Rys. 1. Źródło: PORT PC
SCOP: co mówi o efektywności pompy ciepła?
SCOP to sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła. Określa relację między ilością ciepła dostarczonego przez urządzenie a ilością zużytej energii elektrycznej w całym referencyjnym sezonie grzewczym.
W uproszczeniu SCOP = 4 oznacza, że z 1 kWh energii elektrycznej pompa ciepła dostarcza średnio 4 kWh ciepła w sezonie. Pozostała część energii pochodzi z otoczenia - powietrza, gruntu lub wody. To właśnie ta właściwość odróżnia pompę ciepła od urządzeń, które uzyskują ciepło poprzez spalanie paliwa.
SCOP nie należy mylić z COP. COP opisuje efektywność urządzenia w określonym punkcie pracy, czyli przy konkretnych warunkach i parametrach. SCOP odnosi się natomiast do całego sezonu grzewczego, dlatego jest bardziej przydatny przy szacowaniu sezonowego zużycia energii.
Wartości SCOP zależą m.in. od rodzaju pompy ciepła i temperatury, do jakiej musi podgrzewać wodę w instalacji. W przypadku pomp powietrze–woda pracujących z ogrzewaniem podłogowym, przy temperaturze zasilania 35°C, klasa A+++ zaczyna się orientacyjnie od SCOP około 4,45. Przy instalacji średniotemperaturowej, np. z grzejnikami i temperaturą zasilania 55°C, próg ten wynosi około 3,83.
Oznacza to, że również w istniejących budynkach z tradycyjnymi grzejnikami można stosować pompy ciepła o wysokiej sezonowej efektywności. Nie można jednak zakładać, że każda pompa osiągnie taki sam wynik w każdych warunkach.
Rys. 2. Źródło: PORT PC
Od parametrów katalogowych do rzeczywistych rachunków
Wartości SCOP są wyznaczane w określonych warunkach badawczych. W rzeczywistej instalacji sezonową efektywność opisuje współczynnik SPF, obliczany na podstawie pomiarów pracy urządzenia w konkretnym budynku.
Na rzeczywisty wynik wpływają m.in.:
- prawidłowy dobór mocy pompy ciepła do zapotrzebowania budynku,
- temperatura zasilania instalacji grzewczej,
- rodzaj i parametry odbiorników ciepła,
- jakość projektu oraz wykonania instalacji,
- odpowiednia regulacja i sposób eksploatacji urządzenia.
Wyniki badań monitoringowych prowadzonych przez niemiecki Instytut Fraunhofera ISE pokazują, że wysoką efektywność można osiągnąć również w starszych budynkach. W analizowanej grupie 77 instalacji średni współczynnik SPF wynosił 3,4 dla pomp powietrze–woda i 4,3 dla pomp gruntowych.
Wśród badanych przykładów znalazły się także obiekty historyczne. Pompa ciepła powietrze-woda w budynku z 1875 r., współpracująca z instalacją grzejnikową, osiągnęła SPF równy 4. Z kolei w budynku z 1826 r., po termomodernizacji, gruntowa pompa ciepła pracująca z instalacją mieszaną - grzejnikami i ogrzewaniem podłogowym - uzyskała SPF na poziomie 5,1.
Przykłady te pokazują, że wiek budynku sam w sobie nie przesądza o efektywności pompy ciepła. Kluczowe znaczenie mają parametry instalacji, dobór urządzenia i jakość wykonania całego systemu.
Nie tylko cena energii, ale również sposób jej wykorzystania
Porównanie PORT PC dotyczy kosztu energii potrzebnej do dostarczenia takiej samej ilości ciepła. Nie obejmuje zakupu urządzeń, kosztów serwisu ani obsługi. W przypadku kotła na pellet nie uwzględnia również m.in. dodatkowego zużycia energii elektrycznej, czyszczenia i kontroli komina, transportu i magazynowania paliwa ani czasu potrzebnego na obsługę kotła.
Dlatego przedstawionych wyliczeń nie należy traktować jako pełnego porównania całkowitych kosztów użytkowania obu systemów. Nie są one również prognozą przyszłych cen pelletu czy energii elektrycznej. Pokazują natomiast, jak istotny jest wpływ sezonowej efektywności urządzenia na koszt ogrzewania.
Przy wyborze systemu grzewczego warto analizować całą instalację, a nie tylko cenę nośnika energii. W przypadku pompy ciepła znaczenie ma również ograniczenie zapotrzebowania budynku na ciepło, odpowiednia temperatura zasilania oraz właściwe sterowanie. Dodatkowe rozwiązania, takie jak fotowoltaika, magazyn energii czy automatyka współpracująca z taryfami energetycznymi, mogą z kolei pomóc w lepszym wykorzystaniu energii elektrycznej.
Najważniejszy wniosek: porównujmy koszt uzyskania ciepła
Analiza PORT PC pokazuje, że konkurencyjność systemu grzewczego zależy nie tylko od ceny paliwa lub energii elektrycznej, ale także od tego, jak efektywnie urządzenie wykorzystuje zakupioną energię.
Przy założonych w analizie cenach i parametrach pompa ciepła o SCOP równym 4 potrzebuje znacznie mniej energii elektrycznej, aby dostarczyć do budynku określoną ilość ciepła, niż wynikałoby z prostego porównania cen kilowatogodziny prądu i kilograma pelletu. Im wyższy SCOP, tym niższy koszt energii elektrycznej potrzebnej do ogrzewania i niższa cena pelletu, przy której oba rozwiązania mogłyby się zrównać pod względem kosztu energii.
Dlatego przy porównywaniu systemów grzewczych najważniejsze pytanie brzmi nie tylko „ile kosztuje energia?”, ale przede wszystkim „ile kosztuje dostarczenie tej samej ilości ciepła do budynku?”.
Źródło: analiza PORT PC na podstawie zestawienia kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r., kalkulatora kosztów ogrzewania POBE, unijnego systemu etykietowania i klas efektywności pomp ciepła oraz PelletAlert.pl, raport cen pelletu 40/2026 z 4.10.2026 r.
O PORT PC: Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) to organizacja branżowa działająca na rzecz rozwoju rynku pomp ciepła, elektryfikacji ogrzewania oraz poprawy efektywności energetycznej budynków w Polsce. Od 2011 roku PORT PC wspiera rozwój standardów technicznych, edukację rynku, współpracę branżową oraz dialog z administracją publiczną.
Więcej informacji znajdziesz tutaj.
